در همایش ملی شش وجهی خانه دو چکیده ارائه  شد که چکیده ها در ادامه ارائه می شود. این همایش که مقرر بود در بازه زمانی 26 الی 28 برگزار شود، برگزاریش به زمان دیگری موکول شد.

چکیده اول: بازخوانی نقش حیاط به‌عنوان عامل کیفی در معماری ایرانی معاصر

گزارشی از امکان‌های احیای زیست در بافت‌های تاریخی تهران

شفق متولی، علیرضا مهیاری

در دهه‌های اخیر، تحولات اقتصادی و کالایی‌شدن زمین در هسته‌ی مرکزی تهران، سبب از میان رفتن تدریجی عناصر زیستی در معماری ایرانی از جمله «حیاط» شده است. این تغییرات، علاوه بر تضعیف هویت کالبدی و فرهنگی محلات تاریخی، موجب کاهش تاب‌آوری زیستی شهر در برابر بحران‌هایی چون کمبود آب، گرمایش شهری و فرسودگی اجتماعی گردیده است. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به بازخوانی نقش عنصر حیاط در معماری ایرانی به‌مثابه فضایی میانجی میان طبیعت و زیست انسانی می‌پردازد. در این راستا، دو خانه تاریخی در محله سیروس تهران، شامل خانه دژمی‌فر و خانه اصلانی، به‌عنوان مطالعات موردی بررسی شده‌اند؛ آثاری که با وجود قدمتی بیش از یک قرن، همچنان از پایداری کالبدی برخوردارند و در آن‌ها شکل تازه‌ای از زیست معاصر دوباره جاری شده است. تحلیل این نمونه‌ها نشان می‌دهد که بازگرداندن مفهوم حیاط در قالب فضاهای نیمه‌باز و اشتراکی، می‌تواند بستری برای احیای کیفیت زیست، تقویت تعاملات اجتماعی و ایجاد الگوهای نوین مشارکت در مالکیت و بهره‌برداری از فضاهای مسکونی باشد. در نتیجه، بازخوانی این الگوها نه‌تنها امکان باززنده‌سازی حیات در بافت‌های فرسوده را فراهم می‌سازد، بلکه می‌تواند گامی مؤثر در جهت تحقق توسعه پایدار شهری و حفظ پیوند میان معماری، طبیعت و زندگی روزمره به شمار آید.

کلیدواژه‌ها: حیاط، معماری ایرانی، کالایی‌شدن زمین، کیفیت زیست، بافت تاریخی، تهران

این مقاله به شکل پوستر ارائه خواهد شد و پس از برگزاری همایش در بخش معماری تهران این درگاه بازنشر خواهد شد.

چکیده دوم: خوانش تطبیقی تحول فضای زندگی در معماری ایران: از خانه با الگوی حیاط مرکزی تا الگوهای مسکن مدرن

شفق متولی، علیرضا مهیاری

به این مقاله فرصت ارائه 8 دقیقه ای  تعلق گرفته است و پس از برگزاری همایش در بخش معماری تهران این درگاه بازنشر خواهد شد.

تحول الگوی زیست خانوادگی و ساختار اجتماعی در ایران، معماری فضای زندگی را در گذار از خانه‌های حیاط‌محور سنتی به واحدهای مسکونی مدرن دگرگون ساخته است. در حالی‌ که بخشی از جامعه پژوهشیایران، معماری مدرن را به دلیل قطع پیوند با سنت مورد انتقاد قرار می‌دهد، این پژوهش بر ضرورت فهم ریشه‌های شکل‌گیری معماری مدرن و تطبیق آن با بستر فرهنگی ایران تأکید دارد. هدف این مطالعه، مقایسه تحلیلی اصول سازماندهی فضایی در خانه‌های سنتی ایرانی و نمونه‌های شاخص پلان‌های مسکن مدرن، به‌منظور بررسی تغییرات مفهوم حریم، روابط فضایی و نقش فضاهای خدماتی و اجتماعی در شکل‌دهی تجربه زیست خانوادگی است. روش تحقیق کیفی و تطبیقی بوده و مبتنی بر تحلیل اسنادی، مقایسه پلان و بررسی نمونه‌های منتخب از مقاطع تاریخی است. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه معماری مدرن با تأکید بر تفکیک عملکردی و شکل‌دهی به فضاهای فردمحور پاسخی به نیازهای جدید زندگی شهری بود، اما در بستر فرهنگی ایران، انتقال مستقیم آن موجب گسست بخشی از کیفیت‌های فضایی مرتبط با حریم تدریجی، پیوند جمعی و انعطاف فضایی شده اسکه بخشی از دلایل آن به دلیل عدم شناخت صحیح مبانی نظری آن و عدم ارائه صحیح آن باشد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که بازخوانی هم‌زمان منطق فضایی سنت و اهداف مدرن می‌تواند به صورت‌بندی الگویی متوازن برای معماری مسکن معاصر ایران بینجامد؛ الگویی که پاسخ‌گوی نیازهای فردی و ساختار اجتماعی جامعه ایرانی امروز باشد.

کلیدواژه‌ها:معماری مسکن ایران، خانه حیاط مرکزی، معماری مدرن، تحول الگوی سکونت، حریم فضایی، فرهنگ زیست ایرانی، تحلیل تطبیقی پلان، فضای زندگی